کاربران اینترنت در ایران در نخستین ماه سال جدید شاهد عدم دسترسی و فیلتر شدن مجموعه جدیدی از سایتهای و صفحات وب بودند. این دور جدید فیلترینگ دو ویژگی مهم دارد: اول آنکه مجموعهای از سایتها و وبلاگها با محتوای متفاوت را پوشش میدهد و بسیاری از این آدرسها حداقل با توجه به رفتار سیستم فیلترینگ در سالهای اخیر به نظر بی اشکال میآمدند و همچنین به نظر میرسد بخش بزرگی از این آدرسها به اشتباه فیلتر شدهاند. ویژگی دوم پیام متفاوتی بود که در صورت درخواست یک صفحه فیلتر شده نمایش داده میشد. به گزارش سرویس نگاهی به وبلاگهای خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، علیرضا شیرازی در وبلاگ خود به نشانی http://shirazi.blogfa.com در ادامه نوشته است: در حال حاضر سیستم پالایش (یا همان فیلترینگ) در شرکتهای ICP و ISP اکثرا توسط چند پیمانکاران بخش خصوصی انجام میشود و نهادهای ناظر مانند کمیته فیلترینگ یا نهادهای قضایی هر از چندگاهی آدرسهای جدیدی را به پیمانکاران اعلام کرده و آنها دسترسی به این آدرسها را در شرکتهای ICP یا ISP طرف قرارداد با خود مسدود میکنند و معمولا نیز شرکتهای سرویسدهنده اینترنت صفحهای مختص خود برای نمایش پیام عدم دسترسی به یک سایت طراحی میکنند که این صفحات برای کاربران هر سرویسدهنده آشناست؛ اما در دور جدید فیلترینگ صفحه و پیامی متفاوت از پیام معمول شرکتهای سرویسدهنده برای دسترسی به آدرسها و سایتهای جدید نمایش داده میشد که شبیه صفحه نمایش پیام فیلترینگ در مخابرات بود و نشان از آن دارد که فیلترینگ جدید نه توسط شرکتهای سرویسدهنده یا پیمانکاران فیلترینگ بلکه توسط مخابرات به صورت مستقل صورت گرفته است. در چند روز گذشته اخبار منتشر شده این حدس را تایید کرد و خبر از اعمال لایه جدیدی برای اعمال پالایش آدرسهای اینترنتی توسط مخابرات در پهنای باند کشور داده شد. در واقع اگر امروز کاربری از طریق یکی از شرکتهای سرویسدهنده تمایل به دیدن آدرس اینترنتی خاصی را داشته باشد درخواست او یک بار در سرورهای پالایش در شرکت سرویس دهنده ارزیابی و بار دیگر در شرکت مخابرات به عنوان ارائه کننده اصلی پهنای باند اینترنت ارزیابی خواهد شد و البته مشخص است که این دوباره کاری به معنای صرف هزینه بالا و همچنین کندی در دسترسی به صفحات وب سایتها خواهد بود. حجم بالای صفحات و سایتهایی که به اشتباه در دور جدید فیلترینگ مسدود شدهاند، باعث شد که چند روز پس از پیادهسازی این سیستم مخابرات مجبور به تغییر صفحه فیلترینگ خود شده و ایمیلی جهت بررسی صفحاتی که به اشتباه فیلتر شده در همان صفحه فیلترینگ درج کند. با نگاهی به آدرسهای جدید که فیلتر شدهاند به نظر نمیرسد که تماما توسط نیروی انسانی تشخیص و به فهرست آدرسهای مسدود شده اضافه شده باشند و بعید نیست مخابرات در حال تست نرمافزار به اصطلاح هوشمندی برای اعمال فیلترینگ باشد و عجیب آنکه این بررسی نه در یک دامنه محدود مثلا کاربران یک شرکت سرویسدهنده، بلکه در کل پهنای باند کشور اعمال شده است. همچنین قابل تصور است که بسیاری از صفحاتی که به اشتباه فیلتر شدهاند، بخصوص سایتهای خارجی هرگز جهت بررسی بیشتر به مخابرات اعلام نشوند و برای ماهها یا برای همیشه در فهرست سایتهای مسدود شده باقی بمانند. سوالی که در ذهن ایجاد میشود این است که چرا مخابرات چنین هزینهای کرده است؟ و چرا با وجود پیمانکاران فیلترینگ و شیوه مرسومی که تا قبل از این برای مسدود شدن آدرسهای اینترنتی معمول بوده مخابرات لایه جدیدی به فیلترینگ اینترنت در کشور اضافه کرده است که قاعدتا اجرای آن هم هزینه بالایی در بر داشته است و هم در کیفیت دسترسی به اینترنت تاثیر منفی میگذارد؟